Grzyby lecznicze w codziennej diecie: wsparcie dla odporności, mózgu, płodności i leczenia padaczki
Grzyby lecznicze, zwane też medycznymi, coraz częściej pojawiają się w supermarketach i kawiarniach. Można je kupić w kapsułkach, ale w rzeczywistości jest to żywność funkcjonalna, którą można włączyć do codziennej diety.
Po raz pierwszy zetknęłam się z nimi w kawiarni podczas przerwy na lunch. Chciałam napić się kawy, a koleżanka poleciła mi latte grzybowe. Na początku byłam sceptyczna i nie mogłam wyobrazić sobie coś bardziej obrzydliwego . Napój nie zawierał ani kawy, ani kofeiny — tylko spienione mleko kokosowe, grzyby Reishi wysuszone i sproszkowane) i niewielką ilość cukru kokosowego.
Spróbowałam i smak był zaskakujący. Nie grzybowy, raczej delikatnie czekoladowy. Tak bardzo mi posmakowało, że kupiłam mieszankę do domu. Co więcej, grzybowe latte pokochały nawet moje dzieci — dla nich przygotowuję wersję z Lion’s Mane i Reishi. U nas całkowicie zastąpiło kakao.
Czym są grzyby medyczne i dlaczego warto je znać
O grzybach medycznych uczyłam się na wykładach. Wiedziałam, że mają potencjał zdrowotny, ale wcześniej nie miałam z nimi doświadczenia. Określenie „medyczne” może brzmieć na wyrost — w praktyce są to produkty spożywcze, podobnie jak suszone grzyby leśne, jednak objęte znacznie większą liczbą badań naukowych.
Obecnie grzyby lecznicze są łatwo dostępne w Uk i coraz częściej w Polsce — w supermarketach (najczęściej shitake i lions maine) i kawiarniach, najczęściej w formie gorących napojów.
Badania wskazują, że grzyby lecznicze mogą wykazywać wiele korzystnych właściwości zdrowotnych. Mogą m.in.:
- wspierać odporność,
- działać przeciwzapalnie, antybakteryjnie i przeciwwirusowo,
- chronić wątrobę, nerki i mózg,
- wspierać układ krążenia,
- poprawiać trawienie,
- pomagać w regulacji poziomu cukru i lipidów we krwi.
Jak grzyby lecznicze wspierają odporność dzieci
Grzyby takie jak Reishi, Shiitake i Lion’s Mane zawierają β-glukany — związki znane ze swojego wpływu na układ odpornościowy.
Badania przeprowadzone w Medellín (Kolumbia) wykazały, że u dzieci w wieku 3–5 lat codzienne podawanie preparatów z Reishi przez 12 tygodni prowadziło do zwiększenia liczby komórek odpornościowych we krwi.
Inne badania pokazują, że grzyby lecznicze mogą wspierać odporność i pomagać w walce z infekcjami wirusowymi. Codzienne stosowanie preparatu z grzyba Pleurotus ostreatus (boczniak ostrygowaty) kilka miesięcy u dzieci wiązało się ze zmniejszeniem liczby infekcji dróg oddechowych oraz rzadszym występowaniem objawów grypopodobnych.
W tym samym badaniu na dorosłych odnotowano również, że suplementacja grzybem Cordyceps prowadziła do istotnego wzrostu liczby komórek NK (natural killer cells) oraz limfocytów w porównaniu z grupą placebo. Badanie to jednak było robine na dorosłych- cordyceps raczej nie jest polecane dla dzieci, ze wzgędu za potencjalnie stymulujące działanie.
Komórki NK to ważny element odporności wrodzonej — rozpoznają i eliminują chore lub zainfekowane komórki, zanim dojdzie do rozwoju infekcji. Trzymiesięczna suplementacja u sportowców wiązała się także z mniejszą częstością infekcji górnych dróg oddechowych.
Wsparcie przy leczeniu nowotworów
Beta-glukany obecne w grzybach leczniczych są przedmiotem badań pod kątem wsparcia terapii onkologicznych. Mogą one wspierać układ odpornościowy oraz łagodzić niektóre skutki uboczne leczenia.
Badania kliniczne sugerują, że grzyby lecznicze mogą wspierać pacjentów onkologicznych, głównie poprzez modulację układu odpornościowego oraz możliwe bezpośrednie działanie przeciwnowotworowe. Najlepiej przebadane są m.in. shiitake, maitake, reishi oraz Coriolus versicolor (PSK).
W badaniach obserwowano m.in.:
- poprawę jakości życia, zmniejszenie zmęczenia, depresji, bólu, nudności i działań niepożądanych chemioterapii,
- korzystne zmiany immunologiczne (aktywność komórek NK, cytokiny),
- wydłużenie przeżycia i zmniejszenie nawrotów w raku jelita grubego i wątrobowokomórkowym (szczególnie PSK i AHCC),
- niższe ryzyko zachorowania na raka piersi i prostaty przy regularnym spożyciu grzybów w diecie.
Grzyby były na ogół dobrze tolerowane, ale podkreśla się znaczenie jakości suplementów oraz ostrożność przy łączeniu ich z immunoterapią onkologiczną.
Lion’s Mane (Hericium erinaceus) – dla zdrowia mózgu
Na szczególną uwagę zasługuje Lion’s Mane (Hericium erinaceus), czyli soplówka jeżowata. W Wielkiej Brytanii jest coraz łatwiej dostępna — zarówno w supermarketach, jak i w formie proszku czy ekstraktu. Często nazywana jest „grzybem dla umysłu” ze względu na potencjalne wsparcie zdrowia mózgu i układu nerwowego.
W wersji sproszkowanej można ją łatwo włączyć do diety, np. mieszając z ciepłym mlekiem roślinnym i niewielką ilością cukru kokosowego. Jest to forma wygodna i całkiem smaczna.
Badania naukowe wskazują, że Lion’s Mane może:
- wspierać funkcjonowanie mózgu i połączeń nerwowych,
- wpływać korzystnie na samopoczucie psychiczne, zmniejszając objawy stresu i obniżonego nastroju,
- wykazywać działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co może chronić tkankę nerwową,
- u zdrowych, młodych osób nieznacznie poprawiać szybkość przetwarzania informacji i obniżać subiektywnie odczuwany stres.
W rozdziale książki naukowej „The Role of Medicinal Mushrooms in Brain Development and Aging” autorzy wskazują, że w okresie wczesnego rozwoju mózgu mechanizmy te mogą wspierać dojrzewanie funkcji poznawczych, plastyczność synaptyczną oraz tworzenie stabilnych sieci neuronalnych niezbędnych dla uczenia się i pamięci. Zebrane dane sugerują, że grzyby lecznicze mogą stanowić naturalne wsparcie witalności poznawczej na różnych etapach życia.
Czy grzyby lecznicze mogą zmniejszać napady padaczkowe
Znaczna część osób z padaczką nie reaguje wystarczająco na standardowe leczenie farmakologiczne. Grzyby lecznicze, takie jak Reishi (Ganoderma lucidum) i Lion’s Mane (Hericium erinaceus), wykazują działanie neuroprotekcyjne i są badane jako potencjalne wsparcie terapii.
W jednym z badań opisano grupę 19 uczestników (w tym opiekunów dzieci i osób nieletnich), którzy stosowali grzyby lecznicze jako terapię wspomagającą. Większość badanych (14 osób) miała padaczkę lekooporną. Raporty uczestników wskazywały na:
- zmniejszenie częstotliwości i nasilenia napadów,
- poprawę funkcji poznawczych i rozwoju,
- ogólną poprawę jakości życia.
Badania z udziałem ludzi wykazały również, że proszek z zarodników Ganoderma lucidum może zmniejszać częstość napadów padaczkowych i poprawiać jakość życia pacjentów.
Lion’s Mane jest jednym z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych. Wykazuje m.in. działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwnowotworowe, neuroprotekcyjne, przeciwzapalne, metaboliczne oraz potencjał ochronny dla mózgu, wątroby, nerek i układu sercowo-naczyniowego. Może także ograniczać skutki urazów mózgu poprzez zmniejszanie neurozapalenia.
W badaniach na modelach zwierzęcych H. erinaceus wykazywał działanie przeciwpadaczkowe, chroniąc neurony hipokampa i zmniejszając liczbę napadów.
Relacje rodziców uczestniczących w badaniu
„Napady mojej córki całkowicie ustały i nie powróciły po wprowadzeniu do diety proszku z grzyba Reishi.”
„W pierwszym tygodniu osiągnęła trzy kamienie milowe w rozwoju w zakresie terapii zajęciowej, fizjoterapii i logopedii. Po ośmiu tygodniach stosowania grzybów oceniono jej rozwój jako zgodny z wiekiem — nie wymagała już fizjoterapii. Wcześniej średnio upadała około 10 razy dziennie. Te zmiany pozwoliły nadrobić opóźnione kamienie milowe rozwoju.”
To tylko dwa a wielu niesamowitych historii ktore możecie przeczytac w przytoczonym badaniu.
Grzyby maitake mogą wspierać owulację u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS)
PCOS często wiąże się z insulinoopornością, która utrudnia owulację. Ponieważ ekstrakt z grzyba maitake poprawia wrażliwość na insulinę, naukowcy sprawdzili, czy może on pomóc kobietom z PCOS w przywróceniu owulacji.
W badaniu kobiety z PCOS przyjmowały albo ekstrakt z maitake, albo lek hormonalny (klomifen). U części z nich zastosowano też połączenie obu metod, gdy wcześniejsze leczenie nie działało. Owulację oceniano za pomocą USG.
Wyniki:
- Owulacja wystąpiła u ok. 77% kobiet przyjmujących sam ekstrakt z maitake
- U pacjentek, u których wcześniejsze leczenie nie działało, połączenie maitake i klomifenu skutecznie wywołało owulację u większości z nich.
Wniosek: Badanie sugeruje, że ekstrakt z maitake może samodzielnie wspierać owulację u kobiet z PCOS oraz być skutecznym uzupełnieniem leczenia, gdy standardowa terapia klomifenem nie przynosi efektów.
Na zakończenie
Na koniec warto podkreślić, że grzyby lecznicze można bardzo łatwo włączyć do codziennej diety.
W formie napoju dobrze sprawdzają się ze spienionym mlekiem: Reishi, Lion’s Mane i Cordyceps (ten ostatni nie jest polecany dzieciom i osobiście nie przepadam za jego smakiem).
Grzyby takie jak shiitake, maitake, a coraz częściej nawet Lion’s Mane, są dziś dostępne w zwykłych supermarketach. Shiitake świetnie smakują np. z jajecznicą, a maitake mają klasyczny, wyraźnie grzybowy smak i również dobrze sprawdzają się w prostych daniach.
Nie trzeba zaczynać od suplementów — często wystarczy po prostu wrócić do jedzenia grzybów.
Źródło:
Medicinal Mushrooms: Bioactive Compounds, Use, and Clinical Trials
An Overview of the Nutritional and Potential Health Benefits of Medicinal Mushrooms
The Role of Medicinal Mushrooms in Brain Development and Aging
Może Cię zainteresować
Patrick Holford o naturalnym leczeniu Grypy- Co Musisz Wiedzieć
Niezbędne dla mamy po porodzie – 8 rzeczy, które warto mieć w połogu
